หลักกฎหมายสัญชาติไทย — jus sanguinis
พ.ร.บ.สัญชาติ พ.ศ.2508 (แก้ไขเพิ่มเติม 2535, 2551) ม.7(1) ‘ผู้เกิดโดยบิดาหรือมารดาเป็นผู้มีสัญชาติไทย ไม่ว่าจะเกิดในหรือนอกราชอาณาจักรไทย ย่อมได้สัญชาติไทยโดยการเกิด’
ไม่ต้องมี ‘blood test’ — แค่หลักฐานการเป็นพ่อ/แม่ตามกฎหมาย (สูติบัตรท้องถิ่นระบุชื่อ + พาสปอร์ตไทย + ทะเบียนสมรส ถ้ามี)
ขั้นตอน Khor Ror 22 ที่สถานทูตไทย
(1) แจ้งเกิดในประเทศที่เกิด → ได้สูติบัตร local (เช่น US Birth Certificate, UK Birth Certificate, AU Standard Birth Certificate)
(2) นำสูติบัตร local ไป apostille ที่หน่วยงานท้องถิ่น (Secretary of State สำหรับ US, FCDO สำหรับ UK, DFAT สำหรับ AU) — ทั้ง 3 ประเทศเป็นสมาชิก HCCH
(3) จองนัดสถานทูตไทย (Royal Thai Embassy) ภายใน 30 วันหลังคลอด — ยื่นเอกสาร: สูติบัตร apostilled + พาสปอร์ตพ่อ-แม่ + ทะเบียนสมรส (ถ้ามี) + ทะเบียนบ้านพ่อ-แม่
(4) สถานทูตออก Khor Ror 22 (ใบรับรองการเกิดในต่างประเทศ) + บันทึกในระบบ DOPA → กลับไทยใช้ Khor Ror 22 แจ้งเกิดที่อำเภอเขตทะเบียนบ้านพ่อ/แม่ → ได้เลข 13 หลัก
ถ้าเลย deadline 30 วัน — แก้ไขยังไง
Option A: ไปสถานทูตช้า (30–90 วัน) — มักจะรับ พร้อม ‘หนังสือชี้แจงเหตุผลล่าช้า’ + ปรับ ~USD 50
Option B: เกิน 1 ปี — สถานทูตอาจปฏิเสธ ต้องกลับไทยพร้อมลูก → สูติบัตร local + Apostille + แปล Thai → ยื่นที่อำเภอด้วย ‘การจดทะเบียนคนเกิดที่อำเภอ’ (พ.ร.บ.การทะเบียนราษฎร ม.18) · ใช้เวลา 30–60 วันสอบสวน
Option C: เกิน 7 ปีและไม่เคยจด — ต้องผ่านศาลเยาวชนและครอบครัวเพื่อสั่งเพิ่มชื่อในทะเบียนราษฎร — ขั้นตอนซับซ้อน แนะนำหาทนาย
เด็ก dual citizenship — สิทธิและข้อจำกัด
ไทยยอมรับ dual citizenship ในเด็กโดยปริยาย — ลูกถือ 2 พาสปอร์ตได้จนกว่าจะ ‘เลือก’ ตอนอายุ 20 (เคยเป็น แต่ พ.ร.บ. 2535 ผ่อนผันให้ถือต่อได้)
ข้อปฏิบัติ: เข้า-ออกไทย ใช้พาสปอร์ตไทย · เข้า-ออก US/UK/AU ใช้พาสปอร์ตของประเทศนั้น · ห้ามสลับ entry-exit (immigration จะสงสัย)
เด็กชายไทย: ต้องเกณฑ์ทหารตามปกติ แม้เกิดต่างประเทศ · ขอผ่อนผันได้ถ้ายังเรียนต่างประเทศ (ใบรับรองการศึกษา + Apostille)
เอกสารที่ต้องเตรียมก่อนคลอด
- ทะเบียนสมรสไทย (ถ้าจดในไทย) หรือ marriage cert ต่างประเทศ + Apostille
- พาสปอร์ตไทยพ่อ/แม่ — ยังไม่หมดอายุ
- ทะเบียนบ้านพ่อ/แม่ (ตัวจริงหรือคัดล่าสุด ≤ 6 เดือน)
- บัตรประชาชนพ่อ/แม่
- รูปถ่ายลูก 2×2 นิ้ว สำหรับ Khor Ror 22 (บางสถานทูต)